Arquivo da categoría: Anos 90

Entrevista a Xabier Lomba. Arpegios e cintas de vídeo

Xabier Lomba foi mebro do coro Arpegios e durante anos atesourou una serie de grabacións en cintas de video da presenza do coro en programas de televisión así como unhas gravacións realizadas de Canal 50.

Quen gravou as cintas?

As cintas gravounas a miña nai no seu momento directamente da emisión por aire da TVG. Non se fixo unha labor de conservación especial, de feito estropeóusenos o vídeo a principios da década do 2000, e esas cintas non se volveron reproducir dende entón.

En que condicións se conservaron?

Estiveron metidas nunha caixa de cartón no salón da miña casa durante unha boa tempada, ata que as levaron ao faiado onde as condicións aínda era moito peores e con maior afectación do salitre, porque o faiado está peor illado. De feito apareceron manchas de mofo nos carretes interiores dos VHS. Nalgún caso, abrín a carcasa e limpei as manchas a man, por se entorpecían o arrastre da cinta.

Que contidos tiñan esas cintas?

Revisando o material, decateime de que a recepción do sinal da TVG no 92 e 94 (Boa Saúde e Misa, respectivamente) era moito mellor que nos anos posteriores. A calidade da recepción do sinal da fase de clasificación do “Con Música Propia” é bastante mala, con moita interferencia. Xa verás tamén cando te pase os vídeos da final. Nembargantes nese vídeo fixen unha edición que comeza onde a intervención de D. Jesús e prolongase durante toda a actuación do coro, porque ese material pasóunolo Rodríguez coma un engadido do vídeo da viaxe a Barcelona que fixemos no ano 1996 e como tiña mellor calidade cá miña gravación, directamente substituín o meu material polo del, e é por iso que a actuación da Banda do Rosal vése peor cá do Coro Arpegios, porque proveñen de cintas diferentes. E tamén no que respecta ao programa “Galicia Enteira”, ó tratarse dun playback, substituín o audio orixinal da emisión pola gravación mesma que se empregou para facer o playback (a casete editada en 1994 “Canto á Guarda”).

Que supuxo para ti o coro Arpegios?

En certo modo foi tentar de buscar o meu oco na sociedade, porque eu sempre fun moi negado para os deportes -fútbol en particular-. Coma daquela aínda non existía a banda municipal de música, nin tampouco na miña familia había moito apego á música tradicional, ó contrario do que lles acontecía a algúns veciños meus que estaban en grupos de baile e música tradicional, pois como as miñas irmás xa estaban no coro, decidín unirme. Supoño que por imitación aos maiores, pero tamén por facer algo có que me sentira máis identificado, xa que neste sentido a música sempre me foi algo vocacional. A nivel persoal resultábame moi estimulante o feito de ir as actuacións, eran coma pequenas excursións ó longo da xeografía galega (e Norte de Portugal tamén) así que era un bo pasatempo para un neno deste recuncho de Galicia que é o Baixo Miño. Teño o recordo (igual esaxerado) de que cantabamos un feixe misas, e incluso malia aos madrugóns moitas veces compensaba, porque coñecías outros sitios, cantabas nunha igrexa, que sempre era algo moi agradecido pola acústica e có apoio de José Luís Jr ao órgano, que sempre lle daba un empaque especial ao son.

Supoño que terás moi boas lembranzas?

Gardo moi bo recordo do festival interraiano “Encontros Do Baixo Miño” (e iso que eramos o único coro de nenos, os demais eran adultos, se non da 3ª idade) onde faciamos un concerto nunha poboación dun lado da raia e quince días despois ías cantar ó pobo que estaba na outra marxe. Se por exemplo, ese ano tocaba Valença, pois “á volta” era en Tui, se era en Vilanova de Cerveira, pois entón lle correspondía Tomiño ou Goián, etc. Facíase en toda a beira do Miño dende A Guarda-Camiña ata Ponteareas-Monção. Tódalas cerimonias pechábanse cunha atuación conxunta do “Gaudeamos Igitur”, pero cá letra adaptada ao Portugués e que se titulaba “Num Só Corpo e Alma Irmãos”. Tamén gardo moi bós recordos dos certames de Panxoliñas no Teatro García Barbón. Era emocionante cantar nun teatro tan grande. Lembro tamén algunha actuación memorable no Rosalía de Castro de A Coruña e no Teatro Municipal de Ourense. Creo que foi para o X aniversario do coro que fixemos unha colaboración cá Orquestra Clásica de Vigo onde interpretamos o Danubio Azul de Strauss na parroquia da Guarda. Foi moi impáctante verte, de súpeto, cantado onda unha orquestra. 

Canto tempo estivestes no coro?

A nivel de crecemento coma persoa, tes que pensar que eu estiven no coro dende os 9 ata os 17 ou 18 anos, é dicir: pilloume de cheo a adolescencia. Lembro a época na que eu tiña 12 ou 13 anos que sempre me fixaba nalgunha compañeira, sobre todo nas que eran tres ou catro anos maiores cá min, cousa que no colexio non pasaba porque practicamente só te relacionabas cá xente da túa clase e da mesma idade. De igual xeito, esa ansia de rebeldía que xorde na adolescencia foi a miña porta de saída do coro: no 97 merquei unha guitarra eléctrica, comecei a escribir as miñas primeiras cancións e prefería quedar cós colegas a montar barullo os sábados pola tarde antes que ir ó Salón Parroquial a ensaiar “cancións de misa”. Así é a vida. 

Como ves aqueles anos?

En retrospectiva véxoo coma unha época moi bonita da miña vida polo que che comentaba antes: saír da comarca, cantar en sitios fermosos, sentir que o que facías gustáballe ó público, o espertar da adolescencia con eses amores platónicos proxectado nalgunhas compañeiras… Á marxe de todo isto, aprender a cantar en harmonía é algo que me levo para o resto da miña vida. Resultou clave a posteriori para entender os roles vocais na música pop (Beatles, Byrds, Teenage Fanclub…). Nembargantes o tema da técnica vocal creo que foi algo que descoidei moito. Non creo que aprendera a cantar ben nunca. Sí que é certo que faciamos un feixe de exercizos de quecemento e algún de respiración, e había xente que cantaba moi ben (Sofía Cordero, Miriam Valado, Carmen Cividanes, Adriana Da Cunha, etc.) pero eu teño a impresión de que, aínda hoxe, non sei cantar correctamente -tampoco fixen nada por pórlle remedio-. Tamén o aprecio nas gravacións, agora que estiven revisitando o material, que moitas veces nos escoito coma un pouco “estridentes”, sobre todo nos rexistros agudos. Non sei se é porque eramos nenos e tiñamos voz de pito ou porque realmente non cantabamos cá técnica que se lle presupón. Neste mesmo sentido, non sei se provocado polo madrugón de ter que ir á TVG un domingo pola mañá a face-lo directo, tes o exemplo da Misa: estamos cantando apoiados có órgano e non somos capaces de manter a afinación en moitos temas. De calquera xeito, Rodríguez sempre defendeu que eramos un coro amateur e supoño que ó final procuraba esa relación de compromiso entre técnica vocal e entretemento. Ó final non eramos máis cá nenos e meternos demasiada caña cá técnica igual era contraproducente.

Que papel xogou José Luis Rodríguez?

Penso que dirixir un coro de nen@s en plena efervescencia hormonal non debe ser tarefa doada, por iso sempre infundía autoridade e respecto nos ensaios. Despois estaba a perseverancia. Foi unha época dourada para a música Guardesa, de termos un coro que acadara tantos éxitos a nivel popular e iso só foi posible grazas á perseverancia de Rodríguez. Alén de dirixir Arpegios e o grupo de acordeóns Mascarenhas, hai que salientar de Rodríguez que foi compositor dalgunhas obras que gañaron premios no festival antes mencionado de Panxoliñas do Caixavigo (Cantemos ó Neno era unha delas) e arranxou moitos dos temas que cantabamos, sobre todo na época na que o coro pasou ser de voces mixtas a brancas. En concreto, revisando o concerto no Centro Galego de Barcelona, quedei abraiado cós arranxos do Yesterday-¡a seis voces!- dos Beatles ou do Chove Chuva de Jorge Ben que escribiu, por citar un par de exemplos. Tamén puxo música aos versos de Chuny Vázquez na canción que deu título a aquela casete do 94 que antes de comentaba “Canto Á Guarda”.

NUEVO CEDES (cap.12): PREPARANDO UN NOVO LANCE

Na nosa canle de youtube continuamos subindo contidos.

Presentamos a videobitácora do Nuevo Cedes, un barco de pesca da Guarda. Este barco faenaba no océano Atlántico e se dedicaba ao palangre co que pescaba sobre todo peixe espada e marraxos. O que vemos é un diario de abordo realizado con moita intención por parte dos protagonistas para testemuñar as incidencias e peculiaridades do seu traballo. Unhas gravacións feitas no ano 1997.

Lembramos que videobitácoras son uns diarios de abordo realizados durante distintas marés, Un fenómeno audiovisual guardés case desocoñecido ao que o Proxecto Socheo contribuíu a dar relevancia.

NUEVO CEDES (cap.1): XANTAR

Nova videobitácora en Proxecto Socheo, a videobitácora do Nuevo Cedes, un barco de pesca da Guarda. Este barco faenaba no océano Atlántico e se dedicaba ao palangre co que pescaba sobre todos peixe espada e marraxos. O que vemos é un diario de abordo realizado con moita intención por parte dos protagonistas para testemuñar as incidencias e peculiaridades do seu traballo. Unhas gravacións feitas no ano 1997. Máis no noso youtube.

O Curro da Valga (anos 90)

Outra gravación de curros. Filme caseiro feito en vídeo no que se rexistra unha visita familiar ao curro da Valga, Concello de Oia, Serra da Groba. A gravación pode situarse a comezos da década dos anos 90.

Esta viaxe pódese facer grazas a Iván Fernández que nos cedeu as imaxes. Se queres colaborar, contacta: proxectosocheo(arroba)gmail.com

A gaiteira de Camposancos, por Xurxo González e Beli Martínez

A gaiteira de Camposancos

Artigo elaborado por Beli Martínez e Xurxo González para o libro das Festas da Guía 2014

En 1993 a TVE-G emitía un programa magazine que se titulaba O Fiadeiro onde había unha sección que se titulaba Galicia de Escola a escola, un apartado patrocinado pola Consellaría de Educación da Xunta de Galicia onde se pretendía dar a coñecer os distintos centros educativos repartidos polo territorio galego. Nun serán dese ano a quenda tocoulle ao Colexio das Solanas da Guarda. O espazo protagonizouno cunha curtametraxe feita pola comunidade educativa: unha curtametraxe de ficción titulada A gaiteira de Camposancos.

O proxecto materializouse no curso 1992-93. A dirección das Solanas deu luz verde á presentación dun traballo para o programa televisivo. A profesora Rosa Darriba fíxose cargo da actividade xa que tiña experiencia na realización de distintos traballos videográficos como O último cordeleiro e Os muiños, dous documentais de carácter etnográfico. A realización d ́A Gaiteira de Camposancos levou moitos preparativos polo que viuse necesario a participación de nais e de avoas dos alumnos para facer o vestiario. Nunha especie de “como se fixo” da curtametraxe hai unha presentación do centro, ensaios, tomas falsas e, sobre todo, filmouse a extraordinaria actividade na realización dos preparativos.

A gaiteira de Camposancos ven sendo unha adaptación sui generis do conto infantil dos Irmáns Grimm O frautista de Hammeling. A historia acontece na escola d ́As Solanas. O edificio sufre unha curiosa invasión dun andazo de ameazadores Pelegríns, a afamada mascota do Xacobeo Unha revisión dunha fábula clásica con aires de ciencia ficción e cun final irónico e crítico.

Toda a duración da historia sucede nunha mañá. Un reloxo vai marcando as distintas horas e pautando os distintos actos na que se estrutura a historia.

06h00. Canta un galo. Uns inquietantes pelegríns invaden as dependencias baleiras d ́As Solanas. Os bonecos están feitos en pequena escala e colocados sobre coches de radiocontrol que ao tomarse os planos ao ras do chan parece que son de maior escala. Todo ten un carácter moi naïf reforzado polas constantes alusións ao cinema mudo. A música de pianola anima

10h00. Sona o timbre de comezo da xornada escolar. Chegan os alumnos á escola. No interior  de dúas clases vemos como aparecen de súpeto as figuras dos malvados pelegríns. Os profesores, interpretados polos alumnos dos cursos superiores, asustados fan unha xuntanza co director e deciden recorrer aos servizos d ́A gaiteira de Camposancos. Personaxe que aparece descendendo polas escadas que hai a carón do centro educativo onde o Muño de vento, coa súa música é capaz de xuntar todos os pelegríns e facelos desaparecer.

12h00. Sona o timbre do recreo. Os rapaces lánzanse polas escaleiras para xogar no patio de terra. A Gaiteira de Camposancos fala co director para cobrar a súa factura mais o centro non ten cartos para facer fronte a ese gasto. Este punto da trama pode verse como unha alusión aos recortes intemporais na ensinanza pública. Molesta, a gaiteira asómase a fiestra e comeza a sonar a súa gaita convertendo aos rapaces do patio en pelegríns. Probablemente aquí este  o recurso máis espectacular da narración da curtametraxe, un corte seco coa cámara que permite cambiar de plano e facendo a máxica transfiguración. Un recurso que xa ven desde os albores do cinema, concretamente dos filmes do francés George Mèliés. Ao director non lle queda outra que intentar xuntar os cartos. Como na colecta que fan entre os profesores non é suficiente decídese por pedir esmola á porta da capela da Virxe da Guía. Os transeuntes danlle moedas que introduce no peto con forma de porquiño. Nesa altura vólvese ao cinema mudo introducindo uns intertítulos. Concretamente son cinco preguntas: “Encherá o peto?, Esperará a gaiteira?, Os pais volverán a ver os fillos?, os seus filliños serán para sempre mascotas do Xacobeo 93?, Haberá emprego para tanto pelegrín?” Preguntas irónicas e retranqueiras sobre o futuro dos estudantes e a política cultural e educativa da Xunta de Galicia. Finalmente o director d ́As Solanas xunta os cartos suficientes e llos entrega á gateira.

13h00. Sona o timbre de novo. Desta vez para saír do colexio. Temos o suspense de como se resolverá a elipse temporal. A gaiteira volvería a converter aos alumnos aos seu estado natural? A cámara fica na porta. Os alumnos comezan a saír a rúa para marchar as súas casas. Outra vez os orixes do cinema, as saídas de fábricas dos filmes dos Irmáns Lumiére. Desta maneira todos os alumnos do colexio participan na curtametraxe. Finalmente ata as imaxes decorren máis a modo para remarcar o feito de que os colexios non son nada sen os seus

 Os vídeos

A curtametraxe: 

O como se fixo:

Imaxes de As Solanas:

Vídeo realizado pola comunidade do Colexio As Solanas da Guarda para presentar as súas instalacións. Esta película formaba parte dos “extras” da curtametraxe.